قزاق‌ها

دوشنبه 7 اسفند‌ماه سال 1396 ساعت 06:50 ب.ظ


خاطره‌ی من از "قزاق‌های زاپاروژیادر کودکی [درست‌اش ظاهراً "کازاک‌" است و نه "قزاق" ــ چون این‌ها ربطی به قوم ساکن قزاقستان ندارند]، دو کار هنرمندانه بود:

یک تابلوی نقاشیِ نصب شده در منزل داییِ مرحوم‌ام، موسوم به "جوابیه‌ی قزاق‌ها به سلطان عثمانی" (کپی‌شده‌ی اثرِ ایلیا رپین) ؛


تابلوی


و دیگری، مجموعه کارتون‌های "قزاق‌ها" (که در آن ایّام، از تلویزیون ایران پخش می‌شد) اثر ولادیمیر داخْنو (به روسی: Владимир Дахно)، انیماتور اوکراینی‌تبار.


ولادیمیر داخْنو، انیماتور اوکراینی‌تبار


جالب است که در زندگینامه‌ی داخْنو نوشته شده که در دانشکده‌ی فنی مهندسی کی‌یف درس خوانده بود و در اواسط دهه‌ی 1950 مشغول به حرفه‌ی معماری بود(!) ؛ داخْنو امّا نه با معماری که با "قزاق‌ها" به چنان شهرتی می‌رسد که گوگل در 7 مارس 2013 لوگوی اختصاصی در 81-اُمین سالگرد تولّدش طراحی میکند.


لوگویی که گوگل در 7 مارس 2013 در 81-اُمین سالگرد تولّد ولادیمیر داخنو طراحی کرد


جایی خوانده بودم که داخْنو، ایده‌ی سه قزاقِ خود را از "سه تفنگدارالکساندر دوما گرفته بود ــ البته با خلق و خوی اوکراینی: یکی کوتاه و فرز (جغلوف)، دیگری باریک و بلند (نیرنگوف)؛ و آخری، جوان و قوی‌هیکل (هیکلوف). 


سه قزاق و سه تفنگدار


همینطور خوانده بودم که آن قسمت از کارتون "قزاق‌ها" با عنوان "چگونه قزاق‌ها فوتبال بازی کردند" (1970) سبب روحیه‌ی مثبتی در بازیکنان تیم "دینامو کیف" اوکراین شده بود و اوّلین پیروزی‌های بزرگ آن‌ها را در "جام در جام اروپا" (1974-75) و "سوپر جام اروپا" ( 1975) رقم زده بود.



چند شب پیش در اینترنت، بطور تصادفی با یکی از قسمت‌های کارتون "قزاق‌ها" که از تلویزیونِ ما هیچگاه پخش نشده بود برخورد کردم: "چگونه قزاق‌ها ازدواج کردند" (1984) [با عنوان روسی: Как казаки на свадьбе гуляли ــ اطلاعات در IMDb]. 

سر و سامان گرفتن قزاق‌ها برایم بسیار جالب بود  و بخش‌هایی از آن را در تماشا و نماشا قرار داده‌ام.


کارتون جشن عروسی قزاق‌ها (1984)



به جز فیلم بالا، یک قسمت دیگر از کارتون قزاق‌ها را که بسیار دوست میداشتم در تماشا و نماشا گذاشته‌ام: "چگونه قزاق‌ها نمک خریداری کردند" (1975) [با عنوان روسی: Как казаки соль покупали ــ اطلاعات در IMDb]





نظرات (1)
جمعه 11 اسفند‌ماه سال 1396 ساعت 04:48 ب.ظ
استاد گرامى
سلام و سپاس از مطالب زیبا و آموزنده تان.
این مساله قزاق و قزاقستان که در ابتداى نوشتار به تمایز آنها اشاره کرده بودید مدتى براى بنده هم سوال شده بود و پیگیر جریان بودم و یافته هایم را خدمتتان عرض میکنم.
قزاق ها یا کائوساک ها ساکنان بومى نیزارهاى بین قفقاز و اوکراین و در اصل برخاسته از حوالى آزوف هستند و خود به سه تیره کلى تقسیم میشدند مثلا قزاق هاى سارى قامیش یعنى ساکنان نیزارهاى زرد.
قوم کازاخ که کشورشان کازاخستان خوانده میشود گروهى در اصل جدا از قزاقها بوده و هستند و در فارسى به اشتباه و بنا به مجاورت این اقوام (که همگى تحت تسلط امپراتورى روسیه تزارى قرار داشتند)، کازاخستان به شکل قزاقستان درآمده است.
به این ترتیب، قزاق خواندنِ کائوساک ها اشتباه نیست اما قزاقستان خواندنِ کشور کازاخستان (و به تبع آن، قزاق انگاشتن کازاخ ها) یک اشتباه کاملاً مصطلح و متداول در میان فارسى زبانان است.
با عرض احترام
پاسخ:
سلام . ممنون . برای من هم همیشه سؤال بوده که چرا املای انگلیسی قزاقستان بصورت Kazakhstan است. تلفظ روسی‌اش ( Казахстан ) هم "کازاخستان" است.
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)

نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد